Boraks (Sodyum Tetraborat / Kristal)
Boraks, bor elementinin en kritik ve yaygın bileşiği olup, kimyasal olarak tetraborik asidin sodyum tuzu (Na₂B₄O₇) olarak tanımlanır. Doğada Tinkal, Tinkalkonit ve Kernit gibi mineraller formunda bulunan bu çok yönlü hammadde; camdan deterjana, tarımdan metalurjiye kadar pek çok endüstriyel süreçte eritici, pas önleyici ve stabilizatör olarak görev yapar. Saf halde beyaz toz veya renksiz saydam kristaller şeklinde bulunan boraks, özellikle ısıya dayanıklı borosilikat camların ve porselen minelerinin üretiminde ana bileşendir.
Hammadde ve Analiz Bilgileri
Kimyasal Formülü: Na₂B₄O₇ (Susuz/Anhidrat) - Na₂B₄O₇·10H₂O (Dekahidrat)
CAS Numarası: 1330-43-4
Saflık Derecesi: %99
Bor Miktarı (B): %21,25
Molekül Ağırlığı: 201,22 g/mol
Kullanım Alanları
Borosilikat (dayanıklı ve kırılmaz) cam imalatı
Seramik ve porselen mineleme süreçleri
Deterjan üretimi ve suyun sertliğini giderme (hafif kalevi reaksiyon özelliği)
Tarım sektöründe bor eksikliğini giderici iz element gübresi
Kaynak işlemlerinde eritici (flux) ve metallerde pas önleyici kaplama
Antifriz üretimi, tekstil boyacılığı, tutkal ve matbaacılık sektörlerinde yardımcı madde olarak yaygın kullanım bulur.
Kullanım Önerileri
Suda ve gliserinde çözünürken, alkolde çözünmez; sıvı formülasyonlarda bu çözünürlük kriterleri dikkate alınmalıdır.
Analitik çalışmalarda, metal iyonlarının (Bakır, Nikel, Demir, Krom) tespiti için "boraks incisi" testinde belirteç olarak kullanılabilir.
60°C'nin altındaki kristallendirmelerde dekahidrat (10 H₂O), üstündeki sıcaklıklarda ise daha stabil olan pentahidrat (5 H₂O) formu elde edilir.
Renk ve Reaksiyon Özellikleri
Sulu çözeltisi hafif kalevi (bazik) bir reaksiyon gösterir; bu sayede temizlik ürünlerinde yağ çözücü ve ağartıcı etkisini destekler.
Kızıl derece sıcaklıklara ulaşıldığında eriyerek "boraks camı" denilen şeffaf, camımsı bir kütleye dönüşür.
Pişirim ve Termal Davranış
Erime Noktası: 741°C (Susuz formda). Kristal dekahidrat formu 75°C'de erimeye başlar.
Kaynama Noktası: 1575°C (Susuz formda). Kristal form 200°C'de kaynar.
400°C civarında yapısındaki tüm suyu kaybederek tamamen anhidrat yapıya geçer.
Fiziksel Özellikler
Fiziksel Görünüm: Beyaz toz veya şeffaf kristal
Yoğunluk: 2,360 g/cm³ (Susuz) - 1,73 g/cm³ (Dekahidrat)
Koku: Kokusuz
Çözünürlük: Suda az çözünür (sıcaklık arttıkça çözünürlük artar)
Teknik Notlar
Laboratuvar ortamında borik asidin sodyum hidroksit veya sodyum karbonat ile reaksiyona sokulmasıyla yüksek saflıkta sodyum tetraborat elde edilebilir.
Uyarılar ve Güvenlik Bilgileri
Bu ürün gıda güvenliği standartlarına uygun değildir ve insan tüketimine yönelik değildir.
Cilde temasta hafif irritasyona neden olabilir; temas durumunda bol su ile yıkanmalıdır.
Depolama: Serin, nem olmayan bir yerde ve orijinal kapalı ambalajında muhafaza edilmelidir.
Çocukların erişemeyeceği yerlerde saklayınız.